Το Bloch MB 151 στην Ελληνική Αεροπορία

ΤΟ ΑΕΡΟΣΚΑΦΟΣ BLOCH MB-151 ΚΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ

*Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το περιοδικό «Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος».

Ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ΕΒΑ (Ελληνική Βασιλική Αεροπορία) κατά τον Ελληνο – Ιταλικό πόλεμο του 1940-41, ήταν η πολυτυπία αεροσκαφών. Η κατάσταση αυτή είχε διαμορφωθεί κυρίως λόγω της δυσκολίας εξεύρεσης σύγχρονων αεροσκαφών, ως μέρος της προσπάθειας ριζικής αναδιοργάνωσης της, όταν τα σύννεφα του επερχόμενου Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου άρχισαν να σκιάζουν το πολιτικό σκηνικό της Ευρώπης. Ανάλογες φυσικά ενέργειες έκαναν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, δημιουργώντας ιδιαίτερες δυσκολίες στην απόκτηση αεροσκαφών με σύγχρονες προδιαγραφές.

Οι δυσκολίες αυτές γίνονταν όλο και μεγαλύτερες, όσο η αρχή του πολέμου γινόταν ολοένα και πιο ορατή. Οι χώρες που κατασκεύαζαν αεροπλάνα μοιραία είχαν ως πρώτο μέλημα τη δική τους αμυντική θωράκιση. Επιπλέον, οι αγορές πολεμικού υλικού αιχμής συχνά αποτελούσαν προοίμιο της προσχώρησης μιας χώρας στην πλευρά των Συμμάχων ή του Άξονα, συνεπώς είχαν και πολιτική χροιά. Σχετικά με όσες χώρες δε διέθεταν ανεπτυγμένη πολεμική βιομηχανία, το δίλημμα της διάθεσης προς αυτές αεροσκαφών προηγμένης τεχνολογίας προκειμένου να προσεγγιστούν πολιτικά εμπεριείχε το ρίσκο εκτεταμένης βιομηχανικής κατασκοπείας από το δυνητικό αντίπαλο στο συνασπισμό του οποίου τελικώς είναι πιθανό να κατέληγαν. Το σκηνικό συμπλήρωνε ο ταχύρυθμος επανεξοπλισμός της Γερμανικής Αεροπορίας (Luftwaffe), γεγονός που ανάγκασε τις υπερδυνάμεις της εποχής, οι οποίες μοιραία διέθεταν και την ανάλογη τεχνολογία, να φροντίσουν κυρίως για τον εξοπλισμό των δικών τους αεροποριών.

Οι προσπάθειες της Ελλάδας στράφηκαν σε πολλούς μεγάλους κατασκευαστές της εποχής, όμως οι Μοίρες της ΕΒΑ, για τους παραπάνω λόγους, γέμισαν από μικρές παρτίδες ανόμοιων τύπων, με μόνη εξαίρεση την προμήθεια 36 PZL P.24 F/G από την Πολωνία, για τη συγκρότηση τριών Μοιρών Διώξεως (21^η, 22^η, 23^η). Υπήρχαν φιλόδοξα σχέδια απόκτησης και άλλων καταδιωκτικών, περισσότερο προηγμένων από τα PZL (Grumman F-4F-30A Wildcat, P-40 Tomahawk, Supermarine Spitfire Mk I). Στα πλαίσια αυτά παραγγέλθηκαν στα τέλη του 1939 25 καταδιωκτικά Bloch MB-151C1, 9 από τα οποία πρόλαβε να παραλάβει η ΕΒΑ, τον Απρίλιο του 1940, με αποτέλεσμα τη συγκρότηση της 24^ης Μοίρας Διώξεως. Τα υπόλοιπα κρατήθηκαν από τους Γάλλους για την άμυνα της χώρας τους, όταν δέχτηκαν τη σφοδρή επίθεση των Γερμανών τον Ιούνιο του 1940.

Κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ΄30 οι Γάλλοι κατασκευαστές παρουσίασαν αρκετά σύγχρονα σχέδια καταδιωκτικών, τα οποία κατά την έναρξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, συγκαταλέγονταν στα καλύτερα σχέδια της εποχής: Η τριάδα των Dewoitine D.520, Morane Saulnier MS 405/406 και Bloch ΜΒ-151/152 έμελλε να αποτελέσει τον κορμό της Γαλλικής Αεροπορίας (Armée De L’ Air) κατά τη Μάχη της Γαλλίας. Και τα τρία σχέδια ήταν χαμηλοπτέρυγα μονοθέσια ολομεταλλικά μονοπλάνα με ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης, όμως τα Bloch ΜΒ-151/152 ήταν τα μοναδικά που υιοθέτησαν τον αστεροειδή κινητήρα Gnôme Rhône 14, συγκρότημα που τελικά αποδείχτηκε υπεύθυνο για την εικόνα αναξιοπιστίας που εμφάνισε ο τύπος κατά τη χρησιμοποίησή του.

Το πρωτότυπο ΜΒ.150, με αεροδυναμικά καλύμματα στις θέσεις της θέσης που προβλεπόταν για τα πυροβόλα των 20mm
και ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης που μετά την ανάσυρσή του ολοκλήρωνε το αεροδυναμικό σχήμα της πτέρυγας.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σχολιαστεί η τάση των κορυφαίων κατασκευαστών της εποχής να χρησιμοποιούν υδρόψυκτους κινητήρες στα αεροσκάφη τους. Τόσο τα βρετανικά Spitfire και Hurricane, τα αμερικανικά P-51 Mustang αλλά και τα γερμανικά Bf-109 χρησιμοποιούσαν τους πλέον εξελιγμένους υδρόψυκτους δωδεκακύλινδρους κινητήρες της εποχής, τεχνικό χαρακτηριστικό που ήταν υπεύθυνο σε μεγάλο βαθμό για την υπεροχή τους απέναντι σε κάθε άλλο καταδιωκτικό του κόσμου στις αρχές του πολέμου. Το ίδιο έπραξαν και οι Γάλλοι, εκτός από την περίπτωση των Bloch MB.151/152. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι υδρόψυκτοι κινητήρες είχαν μικρότερη μετωπική επιφάνεια και καλύτερη συμπεριφορά στους ελιγμούς της μάχης (ιδιαίτερα όσοι διέθεταν σύστημα άμεσου ψεκασμού), με τίμημα την πολυπλοκότητα και την ευπάθεια στα πλήγματα της μάχης. Το δεδομένο ήταν ότι προσέφεραν καλύτερες επιδόσεις. Μόνο προς τα μέσα του Β’ Π.Π. εμφανίστηκαν αξιόλογοι αστεροειδείς κινητήρες και αναβαθμίστηκαν ανάλογα και οι επιδόσεις των καταδιωκτικών που τους έφεραν (π.χ. Fw-190, F6 Hellcat, P-47 Thunderbolt)
Το MB.151/152 ήταν ένα από τα πρώτα δημιουργήματα του Marcel Bloch (γνωστότερου μεταπολεμικά ως Dassault, καθώς άλλαξε το όνομά του λόγω της εβραϊκής του καταγωγής, μετά την κατάληψη της Γαλλίας από τους Γερμανούς). Η εξέλιξη της αρχικής παραλλαγής MB.150 βασίστηκε στην προδιαγραφή 1934C1, με κινητήρα τον 14-κύλινδρο αστεροειδή (διπλής σειράς κυλίνδρων) Gnôme Rhône 14kfs 850 ίππων. Το αεροσκάφος ήταν ολομεταλλικό, χαμηλοπτέρυγο, με αρθρωτή πτέρυγα. Η εξέλιξη ξεκίνησε το 1935 και το πρωτότυπο ήταν έτοιμο το 1936, η περαιτέρω εξέλιξή του όμως καθυστέρησε έως το επόμενο έτος, λόγω της προτεραιότητας που έδωσε το Γαλλικό Υπουργείο Αεροπορίας στην ανάπτυξη του Morane Saulnier MS 406.

Η προσπάθεια απογείωσης του πρωτότυπου ΜΒ.150 στις 4-5-1937 απέτυχε, λόγω προβλημάτων ελέγχου του αεροσκάφους στο έδαφος. Μετά την προσαρμογή νέου συστήματος προσγείωσης της Messier η παρθενική πτήση του τύπου στέφθηκε με επιτυχία στις 29-9-1937. Οι δοκιμές έδειξαν ότι το αεροσκάφος είχε μικρά αποθέματα ισχύος, με αποτέλεσμα να δοκιμαστεί διαδοχικά με κινητήρα Gnôme Rhône 14Ν-07 890 ίππων και 14Ν-21 1135 ίππων με καλύτερη ψύξη και σύστημα λίπανσης, βελτιώνοντας οριακά την κατάσταση. Η καθυστέρηση της εξέλιξης του Morane Saulnier MS 406 οδήγησε στην υπογραφή συμβολαίου για 25 αεροσκάφη προπαραγωγής και option για άλλα 450 αεροσκάφη. Ένα δεύτερο συμβόλαιο αφορούσε την εξέλιξη τριών ακόμα πρωτοτύπων με διαφορετικούς όμως κινητήρες (Gnôme Rhône 14P, Hispano- Suiza 14Aa και Pratt & Whitney Twin Wasp).

Οι προδιαγραφές του αεροσκάφους προέβλεπαν ταχύτητα 550 Km/h, όμως τα προβλήματα ψύξης του κινητήρα δεν επέτρεπαν την επίτευξη αυτού του στόχου. Η επανασχεδίαση τους σκάφους προκειμένου να βελτιωθεί η αεροδυναμική του απόδοση, οδήγησε στην παραλλαγή MB.151. Η άτρακτος παρέμεινε ημικελυφοειδούς κατασκευής, με το πίσω μέρος της να αποτελείται από δύο κατακόρυφα ενωμένα μεταξύ τους τμήματα. Η πτέρυγα απέκτησε θετική δίεδρο 5^ο 20΄ ενώ ο ουραίος τροχός αντικαταστάθηκε από πέδιλο ολίσθησης. Όλες οι επιφάνειες ελέγχου είχαν μεταλλική επικάλυψη. Το καύσιμο μεταφερόταν σε δεξαμενή της ατράκτου, χωρητικότητας 415 lt.

To MB.151 παράχθηκε αρχικά με κινητήρα Gnôme Rhône 14Ν-11 910 ίππων και τρίφυλλη έλικα μεταβλητού βήματος της Chauviere. Ο κινητήρας ήταν τοποθετημένος υπό γωνία 2,5^ο προς τα αριστερά, προκειμένου να αντισταθμίζεται η ροπή της έλικας και να περιοριστούν οι απότομες εκτροπές σε υψηλά στοιχεία και στις απότομες μεταβολές της ισχύος. Ήταν ρυθμισμένος έτσι ώστε να μεγιστοποιείται η απόδοσή του σε μεσαία ύψη της τάξης των 3000m. Το πρωτότυπο παραγωγής πέταξε στις 18-8-1938. Μετά από συνεχείς δοκιμές επιμηκύνθηκε το πλαίσιο του κινητήρα για να μετατοπιστεί το κέντρο βάρους πιο μπροστά, το οριζόντιο σταθερό μεγάλωσε ενώ αντικαταστάθηκε το rudder, το ψυγείο λαδιού και η έλικα με άλλη κατασκευής Gnôme Rhône. Το συμβόλαιο παραγωγής μετατράπηκε σε απαίτηση για 432 αεροσκάφη, από τα οποία 144 ήταν της παραλλαγής ΜΒ.151 με κινητήρα Gnôme Rhône 14Ν-35 902 ίππων και γρίλιες ψύξης στο κάλυμμα του κινητήρα ενώ τα υπόλοιπα 288 ήταν ΜΒ.152 με βελτιωμένους κινητήρες Gnôme Rhône 14Ν-25 και 14Ν-49 των 1120 ίππων και cowl flaps για την ψύξη τους.

Η παραλλαγή MB.151 προβλεπόταν να παραχθεί με μικτό οπλισμό από 2 πυροβόλα Hispano Suiza 404 των 20mm με 60 βαο και δύο πολυβόλα MAC 1934 των 7,5mm (0,294in) με 500βαο, όμως η προτεραιότητα εξοπλισμού των βελτιωμένων MB.152 με πυροβόλα είχε ως αποτέλεσμα τα περισσότερα ΜΒ.151 να εξοπλιστούν με τέσσερα πολυβόλα MAC 1934. Από το φωτογραφικό υλικό που είναι διαθέσιμο αλλά και τις αναφορές για τη γενικότερη κατάσταση στην οποία παραδόθηκαν τα ελληνικά αεροσκάφη, φαίνεται ότι αυτά διέθεταν τέσσερα πολυβόλα.

Το Bloch ως προς τα πτητικά του χαρακτηριστικά ήταν ένα σταθερό αεροσκάφος σε όλους τους άξονες, εμφάνιζε όμως οριακή πλευρική ευστάθεια στις στροφές με μικρή ταχύτητα. Η καταβίβαση του συστήματος προσγείωσης και των flaps επέσυρε ανεπιθύμητες αντιδράσεις. Θεωρείτο εύκολο στο χειρισμό αεροσκάφος, αν και τα χειριστήρια του ήταν σχετικά βαριά. Ήταν πολύ σταθερή πλατφόρμα βολής για πυροβόλα των 20mm, ενώ εμφάνιζε πολύ καλά χαρακτηριστικά απώλειας στήριξης και δεν παρουσίαζε τάσεις εισόδου σε περιδίνηση, ιδιαίτερα το βελτιωμένο αεροδυναμικά MB.152. Δε διακρινόταν για την ταχύτητα και το βαθμό ανόδου του, αλλά για την ευελιξία, τη σταθερότητα και την ικανότητά του να απορροφά τα πλήγματα της μάχης. Η μικρή του εμβέλεια και η εξίσου μικρή παραμονή σε απομακρυσμένες σε σχέση με τη βάση του περιοχές περιπολίας το καθιστούσαν καταλληλότερο για αποστολές αεράμυνας τοπικού χαρακτήρα. Η υιοθέτηση μικτού οπλισμού από πυροβόλα 20mm και πολυβόλα 7,5mm, κυρίως στο ΜΒ.152, ακολουθούσε τη νέα τάση των Γερμανών, Ρώσων και Πολωνών κατασκευαστών, που πίστευαν στο βαρύ οπλισμό και τις καταστροφικές του ικανότητες απέναντι στα σύγχρονα καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά, σε αντίθεση με τους Βρετανούς, τους Ιταλούς και τους Αμερικανούς που οι αρχικές παραλλαγές των καταδιωκτικών τους οπλίστηκαν μόνο με πολυβόλα.

Παραγωγή και επιχειρησιακή δράση των γαλλικών Bloch MB-151/152

Τα προβλήματα διάθεσης κινητήρων και κυρίως οι ελλείψεις σε έλικες, ήταν οι λόγοι που καθυστέρησαν την απόδοση πολλών ετοιμοπαράδοτων αεροσκαφών στις Μοίρες της Γαλλικής Αεροπορίας. Μόνο 37 ΜΒ.151 και 93 ΜΒ.152 ήταν σε επιχειρησιακή ετοιμότητα κατά την εισβολή των Γερμανών στην Ολλανδία, στις 10-5-1940. Ο συνολικός στόλος περιλάμβανε 140 ΜΒ.151 και 363 ΜΒ.152 με σημαντικές ελλείψεις σε έλικες, ασυρμάτους και σκοπευτικά. Ορισμένα πέταξαν εσπευσμένα με τετράφυλλες ξύλινες έλικες. Τελικά 593 έδρασαν στη Μάχη της Γαλλίας. Η απόδοσή τους επισκιάστηκε από τα προβλήματα αναξιοπιστίας των κινητήρων τους, τις σαρωτικές τακτικές της Luftwaffe αλλά και από την εν γένει ανώτερη απόδοση των άλλων γαλλικών καταδιωκτικών με υδρόψυκτο κινητήρα. Παράλληλα η πράξη έδειξε ότι η τακτική τους χρησιμοποίηση σε σχηματισμούς των τριών αεροσκαφών, υστερούσε σε σχέση με τις γερμανικές τακτικές που ήθελαν τα καταδιωκτικά να επιχειρούν σε τετράδες ή ζευγάρια (τα περίφημα rotte).

Γαλλικό MB.152C1. Στη δεξιά πτέρυγα είναι ορατό το πυροβόλο 20mm και δεξιότερα ο σωλήνας pitot.
Διακρίνεται επίσης το σκοπευτικό μπροστά από τον πιλότο, ο οποίος πετά με ανοιχτή καλύπτρα.

Ο απολογισμός της δράσης των γαλλικών Bloch MB.151/152 ήταν 146 καταρριφθέντα γερμανικά αεροσκάφη, ενώ αναφέρθηκαν και 34 πιθανές καταρρίψεις. Το σύνολο περιλαμβάνει τουλάχιστον 44 Bf-109, 25 Bf-110, 33 Do-17 και 28 He-111. Άλλα 6 ιταλικά αεροσκάφη κατέρριψαν τα Bloch του Γαλλικού Ναυτικού. Στον αντίποδα 270 Bloch χάθηκαν στη μάχη ή καταλήφθηκαν από τους Γερμανούς. Όσα αεροσκάφη απέμειναν από τη Μάχη της Γαλλίας χρησιμοποιήθηκαν από την Αεροπορία του Βισύ αλλά και τη Luftwaffe σε δευτερεύοντα καθήκοντα επιχειρησιακής εκπαίδευσης και τοπικής αεράμυνας, ενώ 20 δόθηκαν στη Ρουμανία, με άγνωστη επιχειρησιακή δράση.

Τα ελληνικά Bloch MB-151 σε δράση

Όπως ήδη αναφέρθηκε, η ΕΒΑ παρέλαβε τελικά μόνο 9 Bloch MB.151 τον Απρίλιο του 1940. Τα αεροσκάφη παραδόθηκαν με μεταχειρισμένους κινητήρες, οι οποίοι υπερθερμαίνονταν εύκολα, ενώ εμφάνιζαν συχνά διαρροές λαδιού από τα έδρανα του στροφάλου, ένα είδος βλάβης που οδηγούσε στην κράτηση του κινητήρα. Παρά τα προβλήματα, το τεχνικό προσωπικό κατόρθωσε να κρατήσει το στόλο σε επιχειρησιακή κατάσταση. Τα προβλήματα αναξιοπιστίας των κινητήρων αλλά και οι συχνές εμπλοκές που παρουσίαζαν τα πολυβόλα καθήλωναν αρκετά αεροσκάφη για επισκευές και φέρεται ότι κατά την έναρξη του Ελληνο – Ιταλικού πολέμου κράτησαν τα Bloch στον τομέα προστασίας των Αθηνών, κοντά στα επισκευαστικά κέντρα της ΕΒΑ. Ενδεικτικό της κακής μηχανικής κατάστασης των αεροσκαφών που παρέλαβε η ΕΒΑ αποτελεί το δεδομένο του εξοπλισμού των ελληνικών PZL P.24 με παρόμοιο κινητήρα. Και σε αυτή την περίπτωση υπήρχαν επίσης προβλήματα αναξιοπιστίας και υπερθερμάνσεων αλλά όχι στην έκταση που αυτά ταλαιπώρησαν και στην ουσία απαξίωσαν τα Bloch της ΕΒΑ.

Τα ελληνικά Bloch διατήρησαν την αρχική γαλλική παραλλαγή (πράσινο, καφέ, ανοιχτό μπλε). Κατά τη διάρκεια του πολέμου στο κάτω μέρος των αεροσκαφών βάφτηκαν μαύρες ρίγες, προκειμένου να διευκολύνεται η αναγνώριση από τα ελληνικά αντιαεροπορικά, καθώς είχαν συμβεί περιστατικά πληγμάτων από φίλια αντιαεροπορικά πυρά. Οι αριθμοί που τους δόθηκαν ήταν Δ171 – Δ179, ενώ το γράμμα «Δ» συμβόλιζε το ρόλο της δίωξης.

Πληρώματα της 24ης Μοίρας μπροστά από ένα αεροσκάφος Bloch MB.151.

Με τα αεροσκάφη αυτά εξοπλίστηκε η 24^η Μοίρα Διώξεως, η οποία είχε ως έδρα το αεροδρόμιο Ελευσίνας (Θριάσιο). Αρχικά είχε υπαχθεί απ’ ευθείας στο Υπουργείο Αεροπορίας, με την έναρξη όμως των επιχειρήσεων ο επιχειρησιακός της έλεγχος πέρασε στη ΔΑΔ (Διοίκηση Αεροπορίας Διώξεως). Ο τομέας ευθύνης της ήταν η περιοχή των Αθηνών, η οποία συγκέντρωνε σημαντικό μέρος του πληθυσμού και της μικρής αλλά απαραίτητης σειράς υποδομών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων της χώρας. Παράλληλα σε μικρή απόσταση, στο νησί της Σαλαμίνας ναυλοχούσε ο Ελληνικός Στόλος και εκεί είχε τις κύριες εγκαταστάσεις του. Διοικητής της Μοίρας ήταν ο Σμηναγός Σαββέλος.

Η εισβολή των Ιταλών στις 28-10-1940 βρήκε τα Bloch στο ίδιο αεροδρόμιο. Από την 13-11-1940 έως την 6-12-1940 ανατέθηκε στην 24^η Μοίρα η κάλυψη της περιοχής Θεσσαλίας. Η εξέλιξη των επιχειρήσεων μοιραία απέφερε δραματική απομείωση του στόλου των ελληνικών καταδιωκτικών λόγω απωλειών, ατυχημάτων, εντατικής χρήσης αλλά και έλλειψης κρίσιμων ανταλλακτικών, φέρνοντας την ΕΒΑ σε πολύ δυσμενέστερη θέση από αυτή που είχε όταν ξεκίνησε τον πόλεμο. Στην αρχή του 1941 είχαν απομείνει επιχειρησιακά μόλις 28 καταδιωκτικά (7 Gladiator, 2 Bloch MB-151 και 19 PZL P.24). Παράλληλα οι Ιταλοί ενίσχυαν το μέτωπο με νέες αεροπορικές δυνάμεις, συνεχίζοντας την προσφιλή τους τακτική του βομβαρδισμού αστικών στόχων. Για τους λόγους αυτούς, παρά τη μειωμένη διαθεσιμότητα αεροσκαφών, η 24^η Μοίρα μεταστάθμευσε στις 19-1-1941 στη Θεσσαλονίκη, με αποστολή την κάλυψη της Δ. Μακεδονίας. Ήδη από τις 16-1-1941, τη διοίκηση της Μοίρας είχε αναλάβει ο Επισμηναγός Αναγνωστόπουλος.

Πληρώματα της 24ης Μοίρας περιστοιχίζουν ένα Bloch.

Η εμμονή των Ιταλών για συνεχείς βομβαρδισμούς της Θεσσαλονίκης παρά τις βαριές απώλειες που είχαν υποστεί, έμελλε να δώσει στην 24^ηΜοίρα την ευκαιρία να σημειώσει την πρώτη της κατάρριψη. Στις 28-1-1941 ο Σμηναγός Σαββέλος κατέρριψε ένα βομβαρδιστικό CANT Z1007bis.

Το σκηνικό επαναλήφθηκε στις 9-2-1941 με πρωταγωνιστή τον Επισμηνία Σμυρνιωτόπουλο και θύμα ένα βομβαρδιστικό CANT Z1007bis. Τα ιταλικά αρχεία μάλιστα αναφέρουν αερομαχία με ελληνικά Hurricane, όπως εξέλαβαν οι Ιταλοί πιλότοι τα παρόμοια σε σχήμα Bloch.

Προς το τέλος Μαρτίου και μετά τον εκφυλισμό της Ιταλικής εαρινής επίθεσης, οι επιχειρήσεις είχαν ηπιότερη μορφή. Η αναμονή της Γερμανικής επίθεσης ήταν πρόδηλη. Οι Γερμανοί εισέβαλαν στην Ελλάδα στις 6-4-1941 και προέλασαν ταχύτατα. Διέθεταν πολλαπλάσια και καλύτερα αεροσκάφη σε σχέση με τους Ιταλούς, ενώ η εκπαίδευση, η εμπειρία και το δόγμα τους ήταν πολύ ανώτερο. Η ΕΒΑ αποδόθηκε σε έναν άνισο αγώνα τιμής, με απώτερο σκοπό την κάλυψη της υποχώρησης του Βρετανικού Εκστρατευτικού Σώματος και των Μεραρχιών του Ελληνικού Στρατού στην Αλβανία αλλά και τη διάσωση όσων μέσων ήταν δυνατό, όταν έγινε φανερό ότι η κατάκτηση της χώρας από τους Γερμανούς ήταν αναπόφευκτη. Παρόλα τα προβλήματα και τη χαώδη διαφορά δυναμικού σε σχέση με τους αντιπάλους της δεν ανέστειλε τη δραστηριότητά της. Τα ελληνικά αεροσκάφη, αν και το δίκτυο έγκαιρης προειδοποίησης είχε αποδιοργανωθεί, υποχωρούσαν συνεχώς σε αεροδρόμια της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας, περιμένοντας πολλές φορές την επίθεση των Γερμανών στο έδαφος με αναμμένους κινητήρες. Δυστυχώς τα περισσότερα καταστράφηκαν άδοξα στο έδαφος, από αιφνιδιαστικές επιθέσεις των Γερμανικών Bf-109 και Bf-110. Με αιχμή του δόρατος τα καταδιωκτικά Messerschmitt Bf-109, τα οποία μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με ίσους όρους μόνο από τα ανύπαρκτα στην Ελλάδα Spitfire, οι Γερμανοί κυριάρχησαν αμέσως στους ουρανούς. Τα σπουδαία αυτά αεροσκάφη, με ταχύτητα 560 km/h και οπλισμό διπλά πυροβόλα 20mm και πολυβόλα 7,92mm υπερτερούσαν απέναντι σε κάθε άλλο αεροσκάφος στα Βαλκάνια και ήταν πολύ αποτελεσματικά και σε επιθέσεις σε στόχους εδάφους.

Περισυλλογή του Δ177 μετά από αναγκαστική προσγείωση. Στην άτρακτο είναι ορατή η οπή πιθανότατα από διατρητικό βλήμα των 20mm.

Οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν επίσης πλήθος από βομβαρδιστικά Ju-87 Stukas σε ρόλο εναέριου πυροβολικού καθώς και άλλα ικανά βομβαρδιστικά και ισοπέδωσαν υποδομές και στρατεύματα, με την ίδια ταχύτητα που προέλαυναν οι επίγειες δυνάμεις τους και όπως επέτασσε το νέο δοκιμασμένο στην Πολωνία και τη Γαλλία δόγμα του κεραυνοβόλου πολέμου (Blitzkrieg). Με πλήρη αδιαφορία για το πλήθος και την ποιότητα των αντιπάλων τους, τα λιγοστά Ελληνικά αεροσκάφη εκτέλεσαν σημαντικό αριθμό εξόδων, πετυχαίνοντας μάλιστα και μερικές νίκες τιμής απέναντι στη Luftwaffe.

Σημαντικό μερίδιο σε αυτές τις νίκες τιμής έχουν τα Bloch της 24^ης Μοίρας. Στην 6-4-1941 ένα από αυτά συμμετείχε μαζί με δύο PZL P.24 στην κατάρριψη γερμανικού αναγνωριστικού Hs-126 στην περιοχή του Στρυμώνα. Την ίδια μέρα ένα αναγνωριστικό Dornier Do-17 καταρρίφθηκε από το Bloch MB-151 του Υποσμηναγού Οικονομόπουλου.

Τα εναπομείναντα Bloch MB-151 της 24^ης Μοίρας, μεταστάθμευσαν στις 10-4-1941 στο αεροδρόμιο Βασιλικής Τρικάλων, εκτελώντας καθημερινά πλήθος αποστολών κάλυψης των Ελληνικών και Βρετανικών στρατευμάτων που υποχωρούσαν. Στην επική αερομαχία πάνω από το αεροδρόμιο στις 15-4-1941, όπου επιτέθηκαν περί τα 20 βομβαρδιστικά Ju-87 συνοδευόμενα από ισάριθμα Bf-109, ο Επισμηνίας Μόκκας έπληξε και πιθανώς κατέρριψε 2 γερμανικά Ju-87 Stuka, πριν αυτός καταρριφθεί από το Bf-109 του Γερμανού άσσου Gustav Rudel. Το άλλο Bloch του σχηματισμού με χειριστή τον Υποσμηναγό Οικονομόπουλο υπέστη σοβαρές ζημιές.

Στο μεταξύ, η ηγεσία της ΕΒΑ αλλά και το αρμόδιο Υπουργείο Αεροπορίας, συναισθανόμενοι την επερχόμενη κατάληψη της χώρας από τους Γερμανούς, φρόντισαν για την έκδοση διαταγών που περιλάμβαναν καταστροφή του υλικού που δε μπορούσε να διασωθεί και προώθηση του μόνιμου προσωπικού προς την Κρήτη και κατόπιν τη Μ. Ανατολή, με σκοπό τη συνέχιση του αγώνα. Τα ελάχιστα πλέον αεροσκάφη της ΕΒΑ είχαν αρχίσει να συνωστίζονται σε αεροδρόμια της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας, κυρίως στην Αμφίκλεια και το Άργος. Από τις 15-4-1941 τα 22 εναπομείναντα ελληνικά καταδιωκτικά, μεταξύ των οποίων και 2 Bloch ΜΒ-151 συγκεντρώθηκαν στο αεροδρόμιο Αμφίκλειας, με το προσωπικό να αναμένει διαταγές για περαιτέρω αξιοποίηση και προώθησή τους προς την Κρήτη και τη Μ. Ανατολή. Τελικά καταστράφηκαν αιφνιδιαστικά στο έδαφος από γερμανικά Bf109, καθώς η ταχύτατη ροή των καταστάσεων και η σύγχυση που είχε επέλθει στα ελληνικά κέντρα αποφάσεων, καθυστέρησαν τις σχετικές εντολές.

Έχει διαπιστωθεί από αναφορές ότι οι Ιταλοί και αργότερα οι Γερμανοί αεροπόροι τα μπέρδευαν με Hurricane και Spitfire. Οι περισσότεροι αγνοούσαν την ύπαρξη του τύπου στην ΕΒΑ και εύλογα θεωρούσαν ότι κάθε μονοπλάνο χαμηλοπτέρυγο καταδιωκτικό ήταν βρετανικό, σε αντιδιαστολή με το χαρακτηριστικό σχήμα του PZL P.24, που φανέρωνε εύκολα την ταυτότητά του. Βεβαίως οι Βρετανοί δεν ανέπτυξαν την εποχή εκείνη Spitfire στην Ελλάδα, ενώ τα Hurricane όπως και τα Spitfire εξόπλισαν για πρώτη φορά Ελληνικές Μοίρες στη Μέση Ανατολή, πολύ αργότερα από την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς. Το δεδομένο αυτό κάνει ακόμα πιο δύσκολη την καταγραφή και διασταύρωση της δράσης των ελληνικών Bloch.

Παρά τις καλές προδιαγραφές και επιδόσεις του τύπου, το μικρό πλήθος των αεροσκαφών και τα προβλήματα διαθεσιμότητας δεν επέτρεψαν την ανάδειξή του σύμφωνα με τις προδιαγραφές του, με βάση τις οποίες εξάγεται το συμπέρασμα ότι υστερούσε μόνο απέναντι στα γερμανικά Bf-109, τα οποία πάντως είχε αντιμετωπίσει αξιοπρεπώς στη Μάχη της Γαλλίας, καταφέρνοντάς τους 44 επιτυχίες. Τα ελληνικά Bloch πέτυχαν τουλάχιστον 5 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις, με θύματα ιταλικά και γερμανικά βομβαρδιστικά (2 CANT Z1007bis, 1 Dornier Do-17 και 2 Ju-87 Stuka). Οι επιτυχίες αυτές επιτεύχθηκαν πρακτικά από ένα πολύ μικρό πλήθος αεροσκαφών και μόνο όταν ο τύπος αυτός επιχείρησε από αεροδρόμια κοντά στο μέτωπο, αν και πολλές φορές η διαθεσιμότητα δεν ήταν παραπάνω από ένα ζευγάρι αεροσκαφών.

Τρικινητήριο Ιταλικό βομβαρδιστικό CANT Z.1007bis κατά την άφεση των βομβών του.
Δύο από τα αεροσκάφη του τύπου αυτού καταρρίφθηκαν από πυρά των ελληνικών Bloch MB.151.

Ενδεχομένως αν η αξιοποίηση των αεροσκαφών αυτών είχε γίνει εξ’ αρχής από προωθημένες στο μέτωπο βάσεις, στα πρότυπα των PZL P.24, που σημειωτέον διέθεταν παρόμοιο κινητήρα, να είχαν πολύ περισσότερες επιτυχίες, καθώς ήταν ανώτερα ή ισάξια από κάθε ιταλικό καταδιωκτικό. Αν αυτή η υπόθεση επιδέχεται περιθώρια σφάλματος, λόγω της πολύ μικρής διαθεσιμότητας των αεροσκαφών αυτών, είναι οπωσδήποτε ασφαλέστερη κάθε άλλη θεώρηση που σχετίζεται με την πιθανή συνολική απόδοση του τύπου σε ελληνικά χέρια, αν είχαν παραδοθεί και τα 25 αεροσκάφη της αρχικής παραγγελίας σε καλή κατάσταση και μάλιστα αν τελικά διέθεταν πυροβόλα και αξιόπιστους κινητήρες. Όπως και πολλές άλλες αγορές αεροπορικού υλικού αιχμής, έτσι και αυτή δεν ολοκληρώθηκε παρά κατά ένα μικρό μέρος. Η γενναία και αποτελεσματική δράση των Ελλήνων Αεροπόρων το 1940-41 έδειξε ότι αν είχαν στη διάθεσή τους δύο άρτια εξοπλισμένες Μοίρες αυτού του ικανού τύπου καταδιωκτικού σε προωθημένα αεροδρόμια στο μέτωπο, η καθημερινή πραγματικότητα των πληρωμάτων των Ιταλικών βομβαρδιστικών θα ήταν πολύ πιο ζοφερή…