Έτσι αρχίζουν οι εγγραφές στο βιβλίο της 335 Μοίρας. Και αν η αρχή σας φαίνεται πολύ κοινότυπη, μην ανησυχείτε.«RAF Station, Aqir, Παλαιστίνη, Οκτώβριος 1941. Η πρόθεση να συγκροτηθεί η 361 Μοίρα Δίωξης της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας (στη συνέχεια πήρε τον αριθμό 335 Μοίρα ΕΒΑ), που πρόκειται να επιχειρεί με τις Αεροπορικές Δυνάμεις της Βρετανίας και των μελών της Κοινοπολιτείας και των άλλων Συμμάχων στη Μέση Ανατολή, εκφράσθηκε με τη Διαταγή αρ. 296 της Αεροπορικής Διοίκησης Μέσης Ανατολής με ημερομηνία 7 Οκτωβρίου 1941. »
Το καλό είναι πιο κάτω. Και να τι γράφει:(Σημ.1)
«Η Διαταγή όρισε και τη Δύναμη της Μοίρας, που είναι η ίδια με αυτή που έχει μια Κανονική Μοίρα Δίωξης με Ηυrricane δηλαδή 16 αεροσκάφη.
Η Μοίρα συγκροτήθηκε στον Σταθμό της RAF στο Aqir (Σημ.2) της Παλαιστίνης στις 10 Οκτωβρίου 1941, με αρμοδιότητες, με την πρώτη ευκαιρία, αυτές που έχουν οι Μοίρες Δίωξης κάτω από τη διοίκηση του Αρχηγείου της RAF για την Παλαιστίνη και την Υπεριορδανια.(Σημ.3)
Ο Επισμηναγός Ξ.Ι. Βαρβαρέσος, της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας, τοποθετήθηκε διοικητής της Μονάδας.
Το προσωπικό της Μοίρας, όπως συγκροτήθηκε, είναι Έλληνες, που έφυγαν από τη χώρα τους κατά τη Γερμανική εισβολή του Απριλίου 1941. Όλοι οι αξιωματικοί, οι περισσότεροι από τους ανώτερους υπαξιωματικούς και πολλοί από τους σμηνίτες, υπηρετούσαν στην Ελληνική Βασιλική Αεροπορία όταν προσπάθησαν να εισβάλουν οι Ιταλοί ως την εποχή που οι Συμμαχικές Δυνάμεις αποσύρθηκαν από την Ελλάδα μετά την Γερμανική εισβολή. Κάποιοι μάλιστα από αυτούς δραπέτευσαν από τη χώρα τους όταν οι Δυνάμεις του Αξονα είχαν καταλάβει την Ελλάδα. Οι υπόλοιποι είναι Έλληνες που κατοικούσαν στην Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής. Όλοι είχαν την σφοδρή επιθυμία να ελευθερώσουν την Πατρώα γη και να βοηθήσουν τις Συμμαχικές Δυνάμεις στην οριστική ανατροπή των Δυνάμεων του Άξονα.
Στις 7 Οκτωβρίου 1941 το δυναμικό της Μοίρας που το αποτελούσαν 15 Αξιωματικοί και 251 Υπαξιωματικοί και σμηνίτες, έφθασε στον Σταθμό της RAF στο Aqir της Παλαιστίνης.
Τα ονόματα των αξιωματικών και υπαξιωματικών χειριστών είναι τα ακόλουθα:
Επισμηναγός Ξ. Ι. Βαρβαρέσσος, Διοικητής
Υποσμηναγός Κ. Παναγόπουλος, Επικεφαλής Α' Σμήνους
Υποσμηναγός Ι. Κατσαρός, Αξιωματικός Πληροφοριών
Υποσμηναγός Δ. Θεοδοσιάδης, Επικεφαλής Β' Σμήνους
Υποσμηναγός Π. Οικονομόπουλος, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Ε. Καραμολέγκος, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Γ. Καρούσος, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Α. Μουλόπουλος, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Ι. Παπακώστας, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Η. Καρταλαμάκης, Χειριστής
Ανθυποσμηναγός Π. Διδασκάλου
Ανθυποσμηναγός Φ. Πλαστήρας
Υποσμηναγός Οικονόμου, Αξιωματικός Εφοδιασμού
Υποσμηναγός Ν. Δαλαρέττος, Αξιωματικός Μηχανικός
Ανθυποσμηναγός Γ. Ντάσιος, Υγειονομικός Αξιωματικός
Υπαξιωματικοί Χειριστές
Αρχισμηνίες (Σημ.4)
Γ. Παπαϊωάννου,
Δ. Σπυρίδωνος,
Ε. Ξύδης,
Σκλήρης.
Σμηνίες
Κ. Αλεξόπουλος,
Δ. Γκίζας,
Κ. Δήμου,
Ι. Γεωργιάδης
Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου οι παρακάτω
έλληνες αξιωματικοί τοποθετήθηκαν και παρουσιάσθηκαν στη Μοίρα:
Υποσμηναγός Π. Λακέας 13/10/41, Υπασπιστής της Μοίρας
Σμηναγός Γ. Χριστόπουλος 16/10/41, Μηχανικός
Το έργο αυτού του τελευταίου ήταν να βοηθήσει την τεχνική εκπαίδευση του Τεχνικού Τμήματος της Μοίρας.
Τέσσερις Βρετανοί Αξιωματικοί της RAF τοποθετήθηκαν και παρουσιάσθηκαν στη Μοίρα με τα εξής καθήκοντα:
Flight Lieutenant H.W Harrison, Εκπαιδευτής
Pilot Officer M.E. Leng, Εκπαιδευτής
Pilot Officer G.S.Harrison, Σύνδεσμος
Pilot Officer W.Galloway, Σύνδεσμος Εφοδιασμού.
Όλοι οι Έλληνες που αποτελούσαν το ιπτάμενο προσωπικό ήσαν ήδη έμπειροι χειριστές. Όλοι με εξαίρεση τον Αρχισμηνία Ξύδη Ε., που ήταν χειριστής της πολιτικής αεροπορίας, ήσαν μόνιμοι Αξιωματικοί και Υπαξιωματικοί της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας και κάποιοι είχαν ήδη κάποια εκπαίδευση και εμπειρία πτήσεων με μονάδες της RAF.
Δέκα αεροσκάφη Ηυrricane διατέθηκαν στη Μοίρα και η Εκπαίδευση Αέρος άρχισε, κάτω από την προσωπική καθοδήγηση του Επισμηναγού Βαρβαρέσου, βοηθούμενου από τον Υποσμηναγό Κατσαρό, τον Flight Lieutenant H.W Harrison και αργότερα τον Pilot Officer M.E. Leng, στις 16 Οκτωβρίου 1941. Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου η εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις οδηγίες που παρουσιάζονται στο συνημμένο αντίγραφο των Αναφορών Εκπαίδευσης.
Υπογραφή Ξ. Βαρβαρέσος Επισμηναγός, Διοικητής Αρ. 335 (Ελληνικής) Μοίρας »
 |
Το πρώτο αεροσκάφος (Ζ4292) του τύπου Hurricane Mk I που παρέλαβε η ΕΒΑ το 1941.Προσέξτε οτι παρ' όλο που το αεροσκάφος αυτό ανήκε σε μονάδα της Μ.Ανατολής, φέρει παραλλαγή "ευκράτων περιοχών" και όχι "ερήμου".Ακόμη, δεν έχει τροπικό φίλτρο κάτω απο το το ρύγχος και διατηρεί τις αντι-θαμβωτικές ασπίδες πάνω και πίσω απο τις εξατμίσεις του κινητήρα, κατάλοιπο των αεροσκαφών της Μάχης της Αγγλίας |
 |
Ο Σμηναγός Μ.Νομικός στο φτερό ενός απο τα πρώτα Hurricane Mk I που παρέλαβε η 335 Μοίρα το 1941. |
 |
| Ένα απο τα πρώτα Hurricane Mk I που παρέλαβε η 335 Μοίρα, με αριθμό σειράς Z4047.Παρατηρήστε οτι το εθνόσημο στο κάθετο σταθερό είναι Ελληνικό.* |
|
Χειριστές της 335 Μοίρας ποζάρουν για μιά φωτογραφία μπροστά σε ένα απο τα αεροσκάφη της Μοίρας. |
Πολλοί θα αναρωτηθούν τι ήταν αυτά τα Ηυrricane. Λοιπόν αυτό που σίγουρα γνωρίζουμε είναι το ότι ήταν Μκ Ι. Αγνοούμε ποια από αυτά ήταν tropicalized, ποια δηλαδή διέθεταν το ογκώδες φίλτρο κάτω από το ρύγχος και ποια όχι. Γιατί το ότι υπήρχαν και από τους δύο τύπους είναι σίγουρο. Για παράδειγμα στις 24 Νοεμβρίου 1941 υπάρχει η εγγραφή: «Hurricane aircraft Home type.Nos W9140 and Ζ.7013 were allotted to the unit... (Σημ. 6)».
Αν αυτό το «Home type» δεν πείθει κάποιους, τότε να πούμε ότι υπάρχει αναγραφή, στις 18/1/42, που μιλά για
«7 tropicalized aircraft» και «8 non-tropicalized aircraft». Το κακό στην υπόθεση είναι ότι μόνο από τους αύξοντες αριθμούς των αεροσκαφών δεν μπορεί να βγει συμπέρασμα. Άλλα αεροσκάφη έφεραν τα τροπικά φίλτρα από την κατασκευή τους, ενώ σε άλλα μπήκε αργότερα όταν τα τροποποίησαν. Τα μητρώα τους, όσων υπάρχουν, δεν είναι πάντοτε ενημερωμένα. Επιπλέον, έτσι για να τρελαθούμε, πολλά Ηυrricane κατασκευάσθηκαν ως Μκ Ι και στη συνέχεια μετασκευάσθηκαν σε Μκ II! Τώρα λοιπόν που μαθαμε ότι όταν αναφερόμαστε στα Ηυrricane θα πρέπει να το κάνουμε με μεγάλη προσοχή και, προπαντός, χωρίς δογματισμούς, ας προχωρήσουμε πιο κάτω.
Στις 26 Νοεμβρίου η 335 Μοίρα ειδοποιήθηκε ότι της παραχωρήθηκαν εννέα ακόμη
Ηυrricane που βρίσκονταν στο Amman της Ιορδανίας ή Υπεριορδανίας αν θέλουμε να είμαστε συνεπείς στην τότε ορολογία. Την ίδια ημέρα ισάριθμοι χειριστές της 335 έφυγαν οδικώς για να τα παραλάβουν. Στις 28 του ίδιου μήνα θα αναχωρούσαν από το Amman για την έδρα τους. Προβλεπόταν μια πτήση απλή, χωρίς ιδιαίτερη δυ¬σκολία. Όμως οι προβλέψεις δεν επαληθεύθηκαν. Η βροχή, από τα μάλλον σπάνια φαινόμενα στο Amman, βρήκε εκείνη την ημέρα να πέσει! Αλλά ας γυρίσουμε στο Βιβλίο Πτήσεων της Μοίρας κι ας δούμε πώς περιγράφει αυτό τα γεγονότα: «Εννέα χειριστές ξεκίνησαν, πετώ¬ντας με τα παραχωρηθέντα αεροσκάφη, από το Amman προς τη Μονάδα. Ο καιρός ήταν πολύ βροχερός και μουντός. Ο Ανθυποσμηναγός Θ. Θεοφανόπουλος, χειριζόταν το αεροσκάφος Ηυrricane W.9355, αντιμετώπισε δυσκολίες, και προφανώς, καθώς προσπαθούσε να πραγ¬ματοποιήση αναγκαστική προσγείωση, συνετρίβη στους λόφους του Ες Σαλτ, κοντά στο Amman. Αποτέλεσμα αυτού του δυστυχήματος ήταν, το αεροσκάφος να καεί εντελώς και ο χειριστής να σκοτωθεί. Συγκροτήθηκε Ανακριτική Επιτροπή. Πέντε χειριστές επέστρεψαν στο Amman, και από αυτούς ο Σμηνίας Ιωάννης Γεωργιάδης πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στο αεροδρόμιο του Αmman με σβησμένη μηχανή και μην έχοντας αρκετό χρόνο να κάνει όλες τις διαδικασίες που απαιτούνται για το κατέβασμα των σκελών, το αεροσκάφος έπαθε ζημιές (κατατάχθηκε στην Κατηγορία 2).
Ο χειριστής δεν τραυματίσθηκε. Τρεις χειριστές κατάφεραν να φέρουν τα αεροσκάφη τους στο Σταθμό της Royal Air Force στο Aqir».
Ο Θεοφανόπουλος ήταν ο πρώτος χειριστής της 335 που έχανε τη ζωή του σε αεροπορικό δυστύχημα. Λίγες ημέρες πριν, στις 10 εκείνου του Νοέμβρη, είχε πεθάνει ο Σμηνίας Κωνσταντίνος Δήμου (Σημ. 7.)
Ακόμα η πτώση του W9355 δεν ήταν η πρώτη για την 335. Στις 15, του ίδιου μήνα πάντοτε,
ο Σμηνίας Δ. Σπυρίδωνος πετούσε με το Διοικητή της Μοίρας, τον Επισμηναγό Ξενοφώντα Βαρβαρέσο, σε άσκηση. Κατά την προσγείωση το αεροπλάνο, ήταν το Ζ.4604, καταστράφηκε επειδή δεν είχε ασφαλίσει το ένα σκέλος. Ευτυχώς ο Σπυρίδωνος δεν έπαθε τίποτα. Όμως ο θάνατος του Θεοφανόπουλου φαίνεται ότι είχε επίδραση σε ολόκληρη τη Μοίρα. Να τι γράφει το βιβλίο: «Κηδεία του Ανθυποσμηναγού θεοφανόπουλου (αποθανόντος) στα Ιεροσόλυμα.
Η ακολουθία, που χοροστάτησε ο Επίσκοπος εκπροσωπώντας τον πατριάρχη και παραβρέθηκε επίσης η Αυτής Βασιλική Υψηλότητα η Πριγκίπισσα Ελένη της Ελλάδας, έγινε στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, στην πόλη των Ιεροσολύμων, και ο νεκρός θάφτηκε στο Ελληνικό Νεκροταφείο.
Ο Air Commodore Brown, Διοικητής της RAF στην Παλαιστίνη και την Υπεριορδανία, αντιπροσωπεύθηκε στην κηδεία από τον Flying Officer Daston της RAF. Κατά τη διάρκεια του μήνα συνεχίσθηκε η επιχειρησιακή εκπαίδευση, και με τη σελήνη στο τέλος του μήνα άρχισε η εκπαίδευση στις νυκτερινές πτήσεις. Οι αναφορές εκπαίδευσης επισυνάπτονται στο Παράρτημα "Β" και το Παράρτημα "C"».
Αυτή η τελευταία παράγραφος αποκαλύπτει και το ρυθμό της εκπαίδευσης. Ο Επισμηναγός Ξενοφών Βαρβαρέσος είχε βαλθεί να κάνει την 335 Μοίρα αξιόμαχη και ετοιμοπόλεμη προκειμένου να πάρει μέρος όσο το δυνατόν γρηγορότερα στις επιχειρήσεις.
Στις 7 Δεκεμβρίου η 335 μετασταθμεύει στο St. Jean d' Acre (Σημ. 8).
Τρεις ημέρες αργότερα, στις 10 του μήνα, θα έχει το επόμενο θανατηφόρο ατύχημα. Να τι αναφέρει το Βιβλίο της Μοίρας:
«Ο Αρ. 131 (Σημ. 9) Ανθυποσμηναγός Πλαστήρας Φ. Συνετρίβη κοντά στο πεδίο προσγείωσης του St. Jean αμέσως μετά την απογείωση σε άσκηση νυκτερινής πτήσης και σκοτώθηκε ακαριαίως και το αεροσκάφος Ζ. 4099 καταστράφηκε τελείως».
Ο θάνατος του Πλαστήρα, που συνέβη παρουσία όλου σχεδόν του προσωπικού της Μοίρας, είχε σοβαρή επίδραση στους υπόλοιπους χειριστές. Ο Πτέραρχος Η. Καρταλαμάκης μας δίνει μια πολύ ζωντανή εξιστόριση που αξίζει να την παρακολουθήσουμε. « 10 Δεκεμβρίου. Τα σύννεφα σκεπάζουν τα γύρω βουνά στα 2000' και δε φαίνεται κανένα σημάδι φωτεινό στον ορίζοντα. Απ' τ' απόγευμα ο καιρός έχει μεταβληθεί, κι' έχει περάσει μια βαρομετρική ύφεση που έχει ανεβάσει τα υψόμετρα κατά 500 πόδια. Δύο αεροπλάνα έτοιμα στο διάδρομο να πετάξουν. Πρώτος ο Ανθ/γός Πλαστήρας, που μόλις δέθηκε σφιχτά, ξεκίνησε για απογείωση σε δυτική κατεύθυνση.
Φουλάρει τη μηχανή του, και καθώς τα 1000 άλογα μουγκρίζουν -τόση είναι η ιπποδύναμη της μηχανής του "Χαρικέιν"- η προπέλα γυρνά λυσσασμένη σηκώνοντας νερά απ' το πλημμυρισμένο διάδρομο, ενώ τα φώτα πλεύσης του αεροπλάνου -πράσινο, κόκκινο και άσπρο- καθώς χάνεται στο βάθος του διαδρόμου, καθεφτίζονται παιχνιδίζοντας με τις σταγόνες που τους πετάει η προπέλα, σαν βιδώνεται στο Παλαιστινέζικο ξεροβόρι.
Όλοι οι χειριστές, και η ομοχειρία μηχανικών κοντά στο Διοικητή τους, με τα χέρια στις χοντρές φόρμες, κολλημένοι δίπλα στη μηχανή του προβολέα -που δουλεύει ακατάπαυστα περισσότερο για να τους θερμαίνει, και σ' επιφυλακή για να φωτίσει κατά την προσγείωση- παρακολουθούν την απογείωση του συναδέλφου τους, μια απογείωση όμως που θα είναι και η τελευταία του Φίλιππα Πλαστήρα Καθώς το "Χαρικέιν" ξεκόλλησε απ' το διάδρομο κι άρχισε να παίρνει ύψος, άφηνε για σημάδι της παρουσίας του, το άσπρο φως της ουράς του. Το παρακολουθούσα για να δώσω πράσινο φως στο επόμενο αεροπλάνο που έπαιρνε θέση ν' απογειωθεί. Ξαφνικά τα μάτια μας καρφωμένα στο βάθος του ορίζοντα, παρακολουθούν με κρατημένη αναπνοή την τροχιά του θανάτου που διαγράφει το άσπρο φως και μαζί του όλο το το αεροπλάνο. Μια καμπύλη που το ένα σκέλος της μοιραία κόβει κάθετα το έδαφος είναι η τροχιά της. Λίγα δευτερόλεπτα αγωνίας, και μια τρομερή κιτρινοκόκκινη λάμψη καταυγάζει όλη την περιοχή σαν μια εκθαμβωτική αστραπή που πήρε τον Φίλιππα στην αγκαλιά της.
Ήταν ο καλύτερος μου, ο μοναδικός μου φίλος. Από τότε δεν μου 'μείναν δάκρυα για συνάδελφο, και δέχομαι -δέχτηκα πάρα πολλές φορές- τις απώλειες των συναδέλφων σαν κάτι φυσικό...
... Μα να! Ο Διοικητής της Μοίρας Επ/γός Βαρβαρέσος, με καταφανή συγκίνηση και αμίλητος, σκαρφαλώνει στο άλλο αεροπλάνο που ήταν έτοιμο, κι' αφού δένεται, βάζει σε λειτουργία τη μηχανή του. Όλοι μας καταλαβαίνουμε την πράξη του, θα ρισκάρει τη ζωή του για να σώσει το ηθικό των χειριστών του. Τον πλησιάζω και του λέω να διορθώσει το υψόμετρο του, που έδειχνε τα 500' λάθος. Είχαμε σχεδόν καταλάβει από τι έπεσε ο προηγούμενος. (Σημ. 10)»
Σε μας, μετά από αυτήν την τόσο ζωντανή περιγραφή, δε μένει παρά να προσθέσουμε ότι η πτήση εκείνη του Βαρβαρέσου, αρκετά περιπετειώδης, αποκατέστησε το κλονισμένο ηθικό των χειριστών και εδραίωσε την εκτίμηση τους προς το πρόσωπο του. Ο Πλαστήρας τάφηκε στη Χάιφα.
Στις 18 Ιανουαρίου του 1942 η 335 Μοίρα θα αφήσει το Ισραήλ και θα πάει στην Αίγυπτο. Αρχικά στο Helwan και το Αboukir. Εδώ θα καταφύγουμε και πάλι στο Βιβλίο της Μοίρας για να δούμε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία για τα Ηυrricane που είχε. Γράφει λοιπόν:
«Αεροπορικό Απόσπασμα μετακινήθηκε σε δύο Σμήνη:
(1) Υπό τον Διοικητή της Μοίρας. 7 tropicalized αεροσκάφη, παραλήφθηκαν από τη 261 Μοίρα και τα πέταξαν οι χειριστές της μονάδας στο Helwan. Αυτά τα αεροσκάφη προσγειώθηκαν καθοδόν στο Aqir για ανεφοδιασμό και έφθασαν στο Helwan κατά τις 1400 GMT. (Σημ. 11)
(2) Υπό την ηγεσία του F/Lt H.W Harrison 8 non-tropicalized αεροσκάφη πέταξαν προς το Aboukir , αφού προσγειώθηκαν καθοδόν στην Ismailia για ανεφοδιασμό και έφθασαν στο Aboukir κατά τις 1200 GMT. " Εξακουλουθεί
με άλλα λόγια η ύπαρξη των διαφορετικών Ηυrricane.
 |
|
 |
| Μερικοί απο τους χειριστές της 335 Μοίρας μπροστά απο ένα Hurricane Mk IIb. |
Εκεί οι χειριστές της και το προσωπικό εδάφους θα γνωρίσουν καλά τη ζωή στην έρημο. Μια ζωή αφεαυτής δύσκολη που βέβαια γινόταν δυσκολότερη από τον πόλεμο. Από τις 16 Απριλίου του 1942 τα Ηυrricane της αναλαμβάνουν και την αεροπορική κάλυψη νηοπομπών. Πρώτη ήταν αυτή με την κωδική ονομασία «Rusty». Στις 22 Μαΐου συνοδεύοντας μια από αυτές, ήταν η «Onset», θα πέσει στη θάλασσα το Ζ.4101. θα Βυθιστεί αμέσως παρασέρνοντας στο βυθό και το χειριστή του, τον Επισμηνία Κωνσταντίνο Αλεξόπουλο. Ως αιτία θεωρήθηκε η βλάβη που παρουσίασε ο κινητήρας του. Στις 9 Αυγούστου έχουμε την ακόλουθη, πολύ ενδιαφέρουσα, καταχώρηση: «Ο Ανθυποσμηναγός Μουλόπουλος καθώς πετούσε σε άσκηση κατά εικονικών στόχων έπεσε σε περιδίνηση ενώ ήταν στα 6000 περίπου πόδια και δεν μπόρεσε να επαναφέρει. Αποφάσισε να πηδήξει με το αλεξίπτωτο όταν ήταν στα 500 περίπου πόδια, και προσγειώθηκε ασφαλώς. Το αεροσκάφος θεωρήθηκε ολική απώλεια - Ηυrricane ΙΙc - ΒΝ. 346 (Κατηγορία 3).» Αυτή είναι η πρώτη αναφορά ότι στη Μοίρα υπήρχε τέτοιο αεροσκάφος. Στις 31 του ίδιου μήνα έχουμε τα Ηυrricane ΙΙc ΒΕ.547 και ΒΝ.376 να πετούν σε μια πτήση έρευνας, από τις 1215 έωςτις 1335 με χειριστές τον Υποσμηναγό Παπακώστα και το Σμηναγό Χόνδρο αντίστοιχα. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1942 ο Βαρβαρέσος θα παραδώσει τη διοίκηση της 335 Μοίρας στον Επισμηναγό Ιωάννη Κέλλα που είχε καταξιωθεί ως διοικητής της 21 Μοίρας Δίωξης στην περίοδο από 28 Οκτωβρίου 1940 ως την κατάρρευση. Την επομένη ημέρα διαβάζουμε: «ΟΑνθ/σγός Χατζηιωάννου χειριζόμενος το αεροσκάφος Ηυrricane ΙΙc ΒΕ.547, προσγειώθηκε με την κοιλιά, έχοντας ξεχάσει να κατεβάσει τα σκέλη προσγείωσης. Ο Χειριστής δεν έπαθε τίποτα, και το αεροσκάφος μπήκε στην κατηγορία 1 έχοντας πάθει ζημιές στα σκέλη προσγείωσης και τον έλικα.». Στις 20 του ίδιου μήνα έχουμε μια ακόμα σημαντική εγγραφή στο βιβλίο της Μοίρας.
Ας τη δούμε.
«Η Μοίρα επανεφοδιάσθηκεμε αεροσκάφη Ηυrricane IIb 10 α/φ παραλήφθηκαν από το Νο. 59 RSU. (Σημ. 13) και άλλα 11 από το Νο. 238 Squadron. Τα δικά μας παλιά αεροσκάφη παραδόθηκαν σε άλλες Μονάδες.» Με τα Ηυrricane IIb η 335 θα πάρει μέρος στη μάχη του El Alamein. Όμως τα πράγματα δεν ήταν και τόσο ρόδινα. Η αλλαγή του διοικητή ήταν πολύ περισσότερο σημαντική από όσο φαίνεται. Ο Βαρβαρέσος είχε καταφέρει να κερδίσει την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη τόσο των υφισταμένων του όσο και των προϊσταμένων του, Ελλήνων και Βρετανών. Ο Κέλλας, αντιθέτως, δε θα πρέπει να ήταν αρεστός σε κάποιους υφισταμένους και ιδιαιτέρως στον Υποδιοικητή του, Σμηναγό Δημήτριο Χόνδρο.
Η αντιπαλότητα αυτή θα πρέπει να είχε αρχίσει από την εποχή που και οι δύο υπηρετούσαν στην 21 Μοίρα Δίωξης. Ο Κέλλας, απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων, προερχόταν από την Αεροπορική Υπηρεσία Στρατού. Ο Χόνδρος, που ανήκε στην πρώτη σειρά της Σχολής Αεροπορίας, πίστευε, όπως και άλλοι, ότι η Αεροπορία ανήκε στους προερχόμενους
από τη σχολή της. Έτσι εκμεταλλευόμενος και το ότι ο Κέλλας δεν ήξερε καθόλου αγγλικά, (Σημ. 14) στοιχείο απαραίτητο στην καθημερινή ζωή των αεροπόρων, δεν έχανε ευκαιρία να του φέρεται απρεπώς. Μην ξεχνάμε ότι την ίδια περίοδο είχε εκδηλωθεί και το «Κίνημα της Ροδεσίας», μια υπόθεση που βασίσθηκε στη βλακώδη αντίληψη ότι έπρεπε να φύγουν από την Αεροπορία όσοι δεν προέρχονταν από τις παραγωγικές σχολές της.
Η κορύφωση της σύγκρουσης ανάμεσα στους δύο άνδρες ήλθε στις 27 Οκτωβρίου του 1942. Είχε μόλις νυκτώσει όταν ο Κέλλας ανήγγειλε σε όλους τους χειριστές ότι είχε πάρει την έγκριση την επομένη, επέτειο της ιταλικής επίθεσης, η Μοίρα να προσβάλλει με πολυβολισμούς το στρατηγείο του 20ου Ιταλικού Σώματος Στρατού. Όλοι δέχθηκαν με ενθουσιασμό αυτήν την αποστολή εκτός από το Χόνδρο που ενώπιον όλων δήλωσε: «Η αποστολή αυτή σαν σύλληψη και σαν εκτέλεση είναι μια βλακεία (Σημ. 15)». Ο Κέλλας δεν είπε τίποτα εκείνη τη στιγμή, έστειλε όμως αναφορά στο υπουργείο Αεροπορίας. Σε λίγες ημέρες, στις 6 Νοεμβρίου, έφτασε στη Μοίρα ο Βαρβαρέσος που ανέλαβε, στις 8, και πάλι τη διοίκηση της. Ο Κέλλας παρέμεινε ως τις 16 Δεκεμβρίου, ενώ για το Χόνδρο δεν έχουμε ημερομηνία αναχώρησης. Πάντως εμφανίζεται να πετά για τελευταία φορά με τη Μοίρα στις 2 Δεκεμβρίου. Για όσους ενδιαφέρονται να πούμε ότι ο Κέλλας πήγε στη Ferry Command (Σημ. 16), ενώ ο Χόνδρος πέρασε από Αεροδικείο, καταδικάσθηκε και καθαιρέθηκε για να αποκατασταθεί λίγο πριν την επιστροφή της Αεροπορίας στην Ελλάδα (Σημ. 17).
Αυτό που σίγουρα όμως αξίζει να αναφέρουμε είναι οι χειριστές και τα αεροσκάφη που πήραν μέρος στην επιχείρηση αυτή. Όλοι τους ανήκαν στο Β' Σμήνος της 335 Μοίρας, το Α' είχε επικεφαλής το Χόνδρο και ήταν:
ΒΡ.233 Επσ/γός Ι. Κέλλας
Ζ.4007 Υπσ/γός Βουτσινάς
ΒΡ.279 Σμ/ίας Νικόπουλος
ΒΡ. 135 Ανθσ/γός Ξύδης
ΑΡ. 850 Ανθσ/γός Παναγόπουλος
ΒΕ.681 Ανδσ/γός Χατζηιωάννου
ΗL.663 Ανθσ/γός Τσότσος
ΒΡ.317 Σμ/ίας Πόζας
ΒD.930 Ανθσ/γός Καρύδης
ΒΕ.699 Ανθσ/γός Διδασκάλου
ΒΕ.231 Υπσ/γός Βολωνάκης
ΗL.834 Ανθσ/γός Καρταλαμάκης
 |
|
 |
|
 |
| Προσωπικό εδάφους της 335 ανεφοδιάζει ένα Hurricane της Μοίρας με πυρομαχικά. |
Απογειώθηκαν στις 06:55 και προσγειώθηκαν στις 08:05. Να τι γράφει το Βιβλίο της Μοίρας:
«Στη δεύτερη επέτειο της δόλιας ιταλικής επίθεσης κατά της Ελλάδας, η Μοίρα πραγματοποίησε πολυβολισμούς στο Ιταλικό Στρατηγείο (20ο Σώμα).7οχήματα πυρπολήθηκαν, ένα Ju 87καταστράφηκε επί του εδάφους, αντίσκηνα και πολυβολεία επλήγησαν. Ο Ανθσ/γός Ξύδης έκανε αναγκαστική προσγείωση μέσα στις δικές μας γραμμές λόγω διαρροής γλυκόλης από τα εχθρικά αντιαεροπορικά. Ο Ανθσ/γός Καρταμαλάκης αγνοείται. Ο Ανθσ/γός Παναγόπουλος επέστρεψε ασφαλώς στη βάση αφού επιβίωσε από κατευθείαν πλήγμα του κινητήρα του από τα εχθρικά αντιαεροπορικά. 2 αεροσκάφη κατ. II και 1 κατ. III.»
Αλλά δεν μπορεί να λείψει από την αφήγηση μας ο Αρχισμηνίας Όθων Κόρμανιτς. Ο Otto Kormanitz, όπως τον έλεγαν «στο χωριό του», ήταν Σέρβος. Στις 11 Μαρτίου του 1941 τρία αεροπλάνα προσγειώθηκαν στο Σέδες. Τα δύο ήταν εκπαιδευτικά Βucker Βυ 131Α Jungmann και το τρίτο Fiesler Fi 156C-1 Storch. Ανήκαν στην Αεροπορία της Γιουγκοσλαβίας.
Οι χειριστές τους, διαφωνώντας με τη φιλοαξονική πολιτική του αντιβασιλέα Παύλου Καραγκεόργκεβιτς, διέφυγαν στην Ελλάδα όπου και ζήτησαν πολιτικό άσυλο. Αυτό όχι μόνο τους δόθηκε αλλά επιπλέον τους δόθηκε η δυνατότητα να καταταγούν στην Ελληνική Αεροπορία. Στην αρχή εντάχθηκαν στην 31 η Μοίρα Βομβαρδισμού που πετούσε με Potez 633 Β2 Grec. Δεν πρόλαβαν να πάρουν μέρος στις επιχειρήσεις και, από ότι φαίνεται, πήραν και αυτοί το δρόμο για την Αίγυπτο μέσω Κρήτης. Για λόγους που ακόμα δεν έχουν διευκρινισθεί ο Κόρμανιτς δεν πήγε στην εξόριστη Γιουγκοσλαβική Αεροπορία αλλά στην Ελληνική. Στην 335 παρουσιάσθηκε την 1η Οκτωβρίου του 1942 προερχόμενος από τη Βάση της RAF στη Γάζα. Δύο ημέρες αργότερα, στις 3, η Μοίρα μετακινήθηκε στο LG 85, στο Burgh El Arab, όπου και εντάχθηκε στην 7 SAAF Wing του 212 Group (Σημ. 18). Όμως στάθηκε άτυχος. Στις 5 Οκτωβρίου, ενώ πετούσε με το Hurricane Ζ.4623, έπεσε (δεν αναφέρεται η αιτία) και απανθρακώθηκε. Η 335 Μοίρα και η Ελληνική Αεροπορία τον τιμούν και τον συμπεριλαμβάνουν στους νεκρούς της
Ο Οκτώβριος όμως του 1942, μην ξεχνάμε ότι τότε έγινε και η μάχη του El Alamein, δεν είχε μόνο διχόνοιες και ατυχήματα. Είχε και επιτυχίες. Στις 29 εκείνου του μήνα απογειώθηκαν 11 αεροπλάνα με επικεφαλής τον Χόνδρο για μια επιθετική περιπολία, "Offensive Sweep" όπως χαρακτηρίζεται. Και να τι έγινε τότε: «11 αεροσκάφη απογειώθηκαν στις 11.00 ως κάλυψη της Νο. 274 Μοίρας. Τρία ΜΕ επιτέθηκαν από την πλευρά της θάλασσας κατά τη διάρκεια της περιπολίας και άρχισαν να πυροβολούν από τις 1.500 γιάρδες. Ο Ανθσγος Αναγνωστόπουλος ισχυρίζεται ότι προκάλεσε ζημιές σε ένα ΜΕ 109. Την ίδια ώρα 4 ΜΕ.109 περιπολούσαν υψηλότερα. Τα αεροσκάφη μας προσγειώθηκαν στις 12.30» Ήταν η πρώτη φορά που γινόταν κάτι τέτοιο. Ο Πτέραρχος Καρταλαμάκης περιγράφει την αερομαχία αυτή και τη θεωρεί ως την πρώτη ελληνική κατάρριψη στη Μέση Ανατολή (Σημ. 20). Βεβαίως θα πρέπει να αναφέρουμε το αεροπλάνο του Αναγνωστόπουλου που ήταν το Hurricane ΙΙc με αριθμό ΒΡ.279
Καιρός όμως είναι τώρα να περάσουμε στο 1943. Μια χρονιά σημαντική για τα ελληνικά Hurricane. Όχι τόσο επειδή τότε αποσύρθηκαν, αλλά —και αυτό είναι που αξίζει— επειδή οι έλληνες αεροπόροι πραγματοποίησαν με αυτά αποστολές που έμειναν στην ιστορία. Να δούμε όμως τα γεγονότα με τη σειρά που έγιναν:
Το πρωτοχρονιάτικο δώρο στην 335 ήταν τρία αεροσκάφη. Να τι γράφει το βιβλίο της Μοίρας: «LG.121 Ιαν 1. ΒΡ 645, ΗΜ.141, ΗL.683, παραλήφθηκαν από την Νο. 127 Μοίρα με δεξαμενές για μεγάλη εμβέλεια σε ανταλλαγή των ΒD 930, ΒΡ 300, και ΗL 663 (δεξαμενές για μικρή εμβέλεια) ». Δεν αναφέρεται πουθενά ο λόγος αυτής της ανταλλαγής.
Ίσως να ήταν η καλύτερη απόδοση της Μοίρας στις αποστολές κάλυψης νηοπομπών που εκτελούσε την εποχή εκείνη. Αποστολές μονότονες, κουραστικές και χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους χειριστές, όμως ζωτικής σημασίας για το συμμαχικό αγώνα. Δεν ήταν λίγες οι φο¬ρές που νηοπομπές, που βρέθηκαν χωρίς εναέρια κάλυψη, έπαθαν ση¬μαντικές ζημιές.
Στις 22 Ιανουαρίου έχουμε αλλαγή στην ηγεσία της 335 Μοίρας. Το γεγονός περιγράφεται σε μια γραμμή.
«Ο Επισμηναγός Βαρβαρέσος παρέδωσε τη Διοίκηση στον Σγο Πάγκαλο, και αναχώρησε με τους Υπσγους Κατσαρό και Καρύδη με μετάθεση για την ΕΒΑ Μ.Α. » (Σημ. 21).Εν τω μεταξύ οι έλληνες χειριστές τώρα πια είναι πολλοί περισσότεροι από αυτούς που χρειάζονται για να καλύψουν τις ανάγκες της 335 Μοίρας. Η ηγεσία της Αεροπορίας και η Κυβέρνηση πίεζαν τη RAF για τη συγκρότηση και άλλης Μοίρας. Οι προσπάθειες ευωδόθηκαν το Φεβρουάριο του 1943. Στις 2 του μήνα διαβάζουμε:«Η Μοίρα πήρε διαταγή να προετοιμασθεί για μετακίνηση ατό LG.08 ». Το LG.08 ήταν στη Mersa Matruh.
Η μετακίνηση άρχισε σ